Kort antwoord
Een warmtepomp werkt ook als het vriest. Een volledige lucht-waterwarmtepomp wordt volgens Milieu Centraal meestal zo gekozen dat hij je huis tot −10 graden warm houdt. Is het kouder, dan springt een ingebouwde elektrische naverwarmer bij, en dat kost wel veel meer stroom. Bij een hybride warmtepomp neemt de cv-ketel het over als het echt koud is.
In het kort
- Volledige lucht-waterwarmtepomp: meestal berekend op −10 graden; daaronder helpt een elektrische naverwarmer (bron: Milieu Centraal)
- Ontdooien gebeurt vooral net boven het vriespunt, als er veel vocht in de lucht zit (bron: Milieu Centraal)
- Een bodemwarmtepomp heeft weinig last van vorst, want de bodem blijft boven nul (bron: Milieu Centraal)
- Houd de buitenunit sneeuwvrij; insneeuwen kost rendement (bron: Milieu Centraal)
In dit artikel 7 onderdelen
Wat gebeurt er bij vorst?
Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht, ook als het vriest. Buitenlucht van −5 graden bevat nog steeds warmte die de warmtepomp kan gebruiken. Hoe kouder het wordt, hoe harder hij moet werken en hoe minder warmte hij per kWh stroom maakt. Volgens Milieu Centraal wordt de warmtepomp ook veel gebruikt in het koude Scandinavië, waar hij al veel langer ingeburgerd is dan in Nederland.
Een volledige lucht-waterwarmtepomp wordt volgens Milieu Centraal meestal groot genoeg gekozen om je woning tot −10 graden warm te houden. Is het kouder, dan springt de elektrische naverwarmer bij die in het apparaat zit. Die helpt ook als je huis bij koud weer een keer niet snel genoeg opwarmt. Dat kost wel aanzienlijk meer stroom.
| Type warmtepomp | Wat er bij strenge vorst gebeurt | Gevolg voor je verbruik |
|---|---|---|
| Hybride | De cv-ketel springt bij | Wat meer gas op de koudste dagen |
| Volledig lucht-water | Tot ongeveer −10 graden alleen de warmtepomp; daaronder de elektrische naverwarmer | Op die dagen flink meer stroom |
| Bodem-water | De bodem blijft boven nul, dus weinig verschil | Stabiel verbruik |
Ontdooien en bijverwarming
Op de buitenunit van een lucht-waterwarmtepomp zit een ontdooistand. Volgens Milieu Centraal draait die vooral als het net boven het vriespunt is. Dan zit er veel vocht in de lucht en kan er rijp op de unit groeien. Om dat tegen te gaan, ontdooit de warmtepomp af en toe. Het geluid kan dan even anders klinken en er kan wat water of damp van de unit komen. Dat is normaal, en het kost wat extra energie.
Bij sneeuw is het belangrijk de buitenunit zoveel mogelijk sneeuwvrij te houden. Een ingesneeuwde unit verliest rendement en wordt zwaarder belast. Haal sneeuw en ijs weg, maar hak niet en gebruik geen scherpe voorwerpen, zegt Milieu Centraal. Zet de unit bij plaatsing iets van de grond, zodat smeltwater weg kan.
Let op
Zet de thermostaat in de winter ’s nachts niet veel lager. Een warmtepomp verwarmt langzamer dan een cv-ketel. Milieu Centraal adviseert hooguit 1 of 2 graden lager, anders moet de naverwarmer ’s ochtends bijspringen.
Stroomverbruik in de winter
Een warmtepomp gebruikt het grootste deel van zijn stroom in de wintermaanden. In het voorbeeld van Milieu Centraal verbruikt een volledige warmtepomp in een goed geïsoleerde hoekwoning ongeveer 3.400 kWh per jaar, en daarvan valt het meeste in de koude maanden. Hoe dat per maand uitpakt en wat het kost, lees je bij stroomverbruik van een warmtepomp.
Twee dingen maken het winterverbruik lager:
- Isolatie. Hoe minder warmte je huis verliest, hoe minder de warmtepomp hoeft te doen op koude dagen, en hoe minder de naverwarmer aanslaat.
- Het juiste vermogen. Een te kleine warmtepomp laat de naverwarmer vaker bijspringen. Een te grote gaat pendelen en werkt minder zuinig. Een installateur berekent het vermogen op je warmteverlies.
Na 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Je zomerse zonnestroom kun je dan niet meer wegstrepen tegen je winterverbruik. Dat maakt een zuinige warmtepomp in de winter nog belangrijker.
Hybride als vangnet
Twijfel je of een volledige warmtepomp jouw huis in de winter warm houdt? Dan is een hybride warmtepomp een veilige keuze. De warmtepomp doet het grootste deel van het jaar het werk, en op de koudste dagen springt de cv-ketel bij. Volgens Milieu Centraal bespaar je zo’n 60 à 70% van het gas voor verwarming. Het verschil tussen de twee staat op een rij bij hybride of volledige warmtepomp.
Wil je vooraf weten of je huis klaar is voor een warmtepomp? Doe in de winter de Verwarmingstest van Milieu Centraal: zet je cv-ketel op een aanvoertemperatuur van maximaal 50 graden. Blijft het warm, ook als het vriest, dan is je huis waarschijnlijk klaar. Welke warmtepompen we plaatsen, zie je bij verwarmen en koelen.
Wanneer is een volledige lucht-waterwarmtepomp in de winter níet verstandig?
- Je huis is slecht geïsoleerd. Dan slaat de naverwarmer vaak aan en wordt je stroomrekening hoog.
- Je huis haalt de 50-gradentest niet op koude dagen.
- Er is geen goede plek voor de buitenunit waar sneeuw en smeltwater geen probleem zijn.
Twijfel je? Plan een gratis adviesgesprek of reken uit wat een warmtepomp bij jou oplevert.
Veelgestelde vragen
Werkt een warmtepomp bij −10 graden?
Ja. Een volledige lucht-waterwarmtepomp wordt volgens Milieu Centraal meestal zo gekozen dat hij je huis tot −10 graden warm houdt. Is het kouder, dan springt de elektrische naverwarmer bij. Die houdt het huis warm, maar kost aanzienlijk meer stroom. Bij een hybride springt de cv-ketel bij.
Waarom maakt mijn warmtepomp in de winter een ander geluid?
Waarschijnlijk is hij aan het ontdooien. Volgens Milieu Centraal gaat de ontdooistand vooral aan als het net boven het vriespunt is, omdat er dan veel vocht in de lucht zit en er rijp op de unit groeit. Het geluid kan dan tijdelijk anders zijn. Dat is normaal.
Moet ik sneeuw van de buitenunit halen?
Ja. Milieu Centraal adviseert de buitenunit zoveel mogelijk sneeuwvrij te houden, want een ingesneeuwde unit verliest rendement en wordt zwaarder belast. Haal sneeuw en ijs voorzichtig weg, zonder te hakken of met scherpe voorwerpen. Twijfel je, bel dan je installateur.
Is een bodemwarmtepomp beter in de winter?
Een bodemwarmtepomp heeft weinig last van vorst, omdat de bodem een vrij constante temperatuur boven nul heeft. Hij verbruikt daardoor minder stroom dan een warmtepomp op buitenlucht. Hij is wel veel duurder: Milieu Centraal rekent met ongeveer €30.000 tegenover €12.000 voor een lucht-waterwarmtepomp.
Bronnen
- Veelgestelde vragen over warmtepompen (vrieskou en sneeuw), Milieu Centraal, milieucentraal.nl, geraadpleegd 25-09-2026
- Volledig elektrische warmtepomp (verbruik, thermostaat, bodembron), Milieu Centraal, milieucentraal.nl, geraadpleegd 24-09-2026
- Hybride warmtepomp (moduleren, pendelen), Milieu Centraal, milieucentraal.nl, geraadpleegd 24-09-2026
- Verwarmingstest, Milieu Centraal, milieucentraal.nl, geraadpleegd 25-09-2026
- Salderingsregeling, Rijksoverheid, rijksoverheid.nl, geraadpleegd 23-09-2026